چالشها و موانع بازار انرژی در سال ۲۰۲۶
بازار جهانی انرژی در آستانه سال ۲۰۲۶ با مجموعهای از عدمقطعیتها، مازاد عرضه و تغییر در الگوهای تقاضا مواجه است. افت شدید قیمت نفت، موج جدید عرضه LNG، تداوم عملکرد برتر سوخت دیزل و کاهش شتاب انرژیهای تجدیدپذیر، چشماندازی پیچیده را برای سرمایهگذاران و سیاستگذاران ترسیم کرده است.
افت قیمت نفت و نگرانی از مازاد عرضه
سرمایهگذاری در بازار انرژی طی سال آینده بهشدت تحت تأثیر کاهش قیمت نفت خام در سال ۲۰۲۵ قرار دارد؛ قیمتی که در نتیجه نگرانی از مازاد عرضه، نزدیک به ۲۰ درصد افت کرد و به حدود ۶۰ دلار در هر بشکه رسید. تمرکز اصلی بازار اکنون بر نشانههای افزایش موجودی نفت خام معطوف شده است.
در سال گذشته، تولید جهانی نفت افزایش یافت. ایالات متحده بهعنوان بزرگترین تولیدکننده جهان، همراه با کانادا و برزیل تولید خود را بالا بردند. همزمان، اوپک و متحدانش از جمله روسیه، بخشی از کاهشهای چندساله تولید را معکوس کردند.
اختلاف دیدگاه اوپک و آژانس بینالمللی انرژی
آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی میکند که عرضه نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۸۵ میلیون بشکه در روز، معادل نزدیک به ۴ درصد تقاضای جهانی، از مصرف پیشی بگیرد. این در حالی است که تحلیلگران اوپک بازار نفت را در سال ۲۰۲۶ تا حد زیادی متعادل میدانند؛ اختلافی که یکی از شدیدترین واگراییهای پیشبینی در دهههای اخیر به شمار میرود.
عدم قطعیت در تعادل عرضه و تقاضا با افزایش ذخیرهسازی نفت خام چین از ماه آوریل تشدید شده است. تخمینها حاکی از ذخیرهسازی حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز است، اما شفافیت محدودی درباره حجم دقیق این ذخایر وجود دارد.
رشد ذخایر دریایی و فشار نزولی بر قیمت نفت
بر اساس دادههای شرکت کپلر، حجم نفت ذخیرهشده یا در حال حمل در نفتکشها به بالاترین سطح خود از آوریل ۲۰۲۰ رسیده است؛ دورهای که تقاضای جهانی به دلیل قرنطینههای کووید سقوط کرده بود. این سطح بالای ذخایر دریایی نشان میدهد ظرفیت انبارهای خشکی ممکن است بهزودی تکمیل شود و فشار بیشتری بر قیمت نفت وارد کند.
موج جدید LNG در راه است
تقاضا برای گاز طبیعی مایع (LNG) طی سالهای اخیر، بهویژه پس از تلاش اروپا برای جایگزینی گاز خط لوله روسیه، رشد قابلتوجهی داشته است. این رونق سود بالایی برای تولیدکنندگان و معاملهگران ایجاد کرد، اما افزایش ظرفیت صادرات جهانی میتواند این شرایط را تغییر دهد.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ ظرفیت صادرات LNG سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد متر مکعب افزایش خواهد یافت. تولید جهانی LNG در این دوره ۵۰ درصد رشد میکند که حدود ۴۵ درصد آن از سوی ایالات متحده تأمین میشود.
فشار بر حاشیه سود تولیدکنندگان LNG
انتظار میرود عرضه LNG در سالهای آینده از رشد تقاضا پیشی بگیرد؛ موضوعی که حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش میدهد، اما برای مصرفکنندگان در اروپا و آسیا تا حدی آرامشبخش است. در عین حال، افزایش قیمت گاز طبیعی در ایالات متحده به چالشی مضاعف برای صادرکنندگان LNG تبدیل شده است.
با این حال، کاهش قیمت LNG در سال ۲۰۲۶ میتواند این سوخت را در رقابت با نفت و زغالسنگ جذابتر کرده و به رشد تقاضا کمک کند.
تداوم عملکرد برتر سوخت دیزل
در حالی که بازار نفت خام با مازاد عرضه روبهروست، بازار فرآوردههای پالایشی بهویژه دیزل شرایط متفاوتی دارد. حاشیه سود دیزل در اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمت نفت برنت حدود ۲۰ درصد کاهش داشت.
این وضعیت عمدتاً ناشی از حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاهها و پایانههای روسیه و همچنین ممنوعیت واردات سوختهای تولیدشده از نفت خام روسیه توسط اتحادیه اروپا بوده است.
چشمانداز دیزل در سال ۲۰۲۶
انتظار میرود این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته باشد، زیرا ظرفیتهای پالایشی جدید بهکندی وارد مدار میشوند. حتی در صورت دستیابی به توافق صلح در اوکراین، تأثیر آن بر بازار دیزل احتمالاً محدود و تدریجی خواهد بود.
خوشبینی محتاطانه غولهای نفتی
شرکتهای بزرگ نفت و گاز از جمله شورون، اکسونموبیل و توتالانرژیز، خود را برای شرایط سختتر در سال ۲۰۲۶ آماده کردهاند. این شرکتها بودجههای سرمایهای خود را حدود ۱۰ درصد کاهش داده و بر انضباط مالی تأکید دارند.
با این حال، خوشبینی بلندمدت همچنان پابرجاست. سرمایهگذاری در پروژههای اکتشاف و توسعه که در اواخر دهه جاری یا اوایل دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداری میرسند، ادامه دارد. تولیدکنندگان بزرگ خاورمیانه، بهویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز در حال آمادهسازی برای دور جدید سرمایهگذاریهای بالادستی هستند.
افت شتاب انرژیهای تجدیدپذیر
آژانس بینالمللی انرژی در اکتبر ۲۰۲۵ پیشبینی خود از رشد انرژیهای تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ را حدود ۲۴۸ گیگاوات کاهش داد و به چشمانداز ضعیفتر در ایالات متحده و چین اشاره کرد.
اکنون انتظار میرود ظرفیت جهانی انرژیهای تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ حدود ۴۶۰۰ گیگاوات افزایش یابد که نزدیک به ۸۰ درصد آن مربوط به انرژی خورشیدی است.
تنش میان امنیت انرژی و گذار سبز
پیشبینی میشود تقاضای برق تا سال ۲۰۲۷ به دلیل رشد مراکز داده و برقرسانی گستردهتر اقتصادها، سالانه حدود ۴ درصد افزایش یابد. این رشد تقاضا، در کنار نگرانیهای امنیت انرژی، میتواند روند گذار انرژی را کندتر کند.
با این حال، کاهش مداوم هزینههای انرژی خورشیدی، بادی و ذخیرهسازی باتری، عاملی کلیدی خواهد بود که این تنش را در سال ۲۰۲۶ و پس از آن تشدید یا تعدیل میکند.
