افزایش ترافیک ناوگان روسیه در مسیر کشتیرانی قطب شمال
به گزارش پورتنیوز، مسیر کشتیرانی قطب شمال در سال ۲۰۲۵ شاهد رشد قابلتوجه عبور کشتیهای وابسته به ناوگان تحریمی روسیه، موسوم به «ناوگان سایه»، بوده است. طبق این گزارش، حدود یکسوم کشتیهای عبوری از این مسیر در سال جاری میلادی را شناورهای تحریمشده تشکیل دادهاند؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره شفافیت، ایمنی و ریسکهای زیستمحیطی در این کریدور دریایی ایجاد کرده است.
جهش چشمگیر تعداد کشتیهای تحریمشده در سال ۲۰۲۵
بر اساس دادههای منتشرشده، در طول سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۰۰ فروند کشتی تحریمشده شامل تانکرهای نفت، فرآوردههای نفتی و کشتیهای حامل گاز طبیعی مایع (LNG) از مسیر دریای شمال (NSR) عبور کردهاند. این رقم در مقایسه با ۱۳ فروند کشتی در سال ۲۰۲۴ افزایش کمسابقهای را نشان میدهد و بیانگر تغییر جدی در الگوی استفاده از این مسیر است.
سهم تانکرهای نفت و کشتیهای LNG در تردد قطب شمال
طبق این گزارش، تاکنون ۳۸ فروند تانکر حامل فرآوردههای نفتی تحریمشده و ۱۳ فروند کشتی حمل LNG که از میانبر قطب شمال استفاده کردهاند، شناسایی شدهاند. علاوه بر این، برخی تانکرهای نفتی غیرتحریمی نیز بدون دریافت مجوزهای رسمی لازم، در این مسیر تردد کردهاند که خود چالشهای حقوقی و ایمنی جدیدی را برای مدیریت مسیر دریای شمال ایجاد کرده است.
تغییر ترکیب بازیگران دریایی در مسیر قطب شمال
در حالی که نخستین عبور تجاری مدرن از قطب شمال در سال ۲۰۱۸ توسط اپراتور دانمارکی مرسک انجام شد، ترکیب کشتیهای فعال در این مسیر طی سالهای اخیر تغییر محسوسی یافته است. امروزه عمده شناورهای عبوری از مسیر دریای شمال، کشتیهای روسی یا چینی هستند و نفتکشها و کشتیهای حامل LNG بیشترین سهم را در این ترددها دارند؛ روندی که بهگفته تحلیلگران، نتیجه مستقیم انزوای ژئوپلیتیکی روسیه و بازتعریف مسیرهای صادرات انرژی این کشور است.
مسیر دریای شمال؛ از کریدور تجاری جهانی تا گذرگاه صادرات انرژی روسیه
روسیه طی سالهای گذشته مسیر دریای شمال را بهعنوان یک کریدور کوتاهتر میان آسیا و اروپا و ستون فقرات تجارت آینده قطب شمال معرفی میکرد. با این حال، در سال ۲۰۲۵ این مسیر عملاً به گذرگاهی اختصاصی برای کشتیهای فعال در بخش نفت و گاز طبیعی مایع روسیه تبدیل شده و نقش آن بهعنوان یک مسیر تجاری بینالمللی متوازن، کمرنگتر شده است.
ریسکهای ایمنی، زیستمحیطی و شفافیت اطلاعات در قطب شمال
گزارش پورتنیوز هشدار میدهد که برخی از کشتیهای فعال در این مسیر فاقد کلاس یخ مناسب، بیمه معتبر و پرچم شفاف هستند. در موارد متعدد، این شناورها با خاموش کردن سامانههای شناسایی خود (AIS)، مسیر حرکتشان را در یکی از شکنندهترین و حساسترین اکوسیستمهای دریایی جهان پنهان میکنند. همزمان، مقامات روسی انتشار سوابق دقیق تردد کشتیها در این مسیر را متوقف کردهاند.
محدودسازی دسترسی به اطلاعات توسط اپراتور مسیر دریای شمال
کسنیا واخروشوا، مشاور امور قطب شمال در مؤسسه Bellona، اعلام کرده است که شرکت دولتی روساتم بهعنوان اپراتور رسمی مسیر دریای شمال، بهصورت سیستماتیک دسترسی عمومی به اطلاعات را محدود میکند. به گفته وی، در سال ۲۰۲۵ مدیران NSR انتشار دادههای مربوط به موقعیت کشتیها و همچنین گزارشهای سالانه سوانح و حوادث دریایی در این مسیر را متوقف کردهاند؛ اقدامی که ابهامات درباره ایمنی و نظارت بینالمللی بر این کریدور را افزایش داده است.
